Ryczałt ewidencjonowany – jakie stawki obowiązują dla popularnych branż (IT, budowlanka, usługi)?

Ryczałt ewidencjonowany to forma rozliczania podatków firmowych, która kusi przedsiębiorców prostotą i atrakcyjnymi stawkami. Trzeba jednak mieć na uwadze, że nie dla każdego przedsiębiorstwa okaże się opłacalny. Czy ryczałt to dobre rozwiązanie w 2026 roku dla Twojego biznesu? Sprawdź obowiązujące stawki w popularnych branżach.

Dla kogo ryczałt w 2026 roku? Aktualny limit przychodów

Zacznijmy wyjaśnienia, dla kogo ryczałt w 2026 roku w ogóle jest dostępny. Ta forma opodatkowania jest skierowana do osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą lub spółkę cywilną czy jawną, o ile nie przekroczą ustawowego limitu przychodów.

W 2026 roku limit ryczałtu nadal wynosi równowartość 2 mln euro rocznie (przeliczane według kursu NBP z początku roku). Po jego przekroczeniu konieczna jest zmiana formy opodatkowania.

Ze względu na swoją specyfikę ryczałt sprawdzi się szczególnie wtedy, gdy:

• koszty działalności są niskie,
• struktura przychodów jest prosta,
• stawka ryczałtu dla danej usługi jest korzystna.

Stawki ryczałtu wynoszą od 2% do 17%, a więc różnice są spore. Zanim zaczniesz rozważać przejście na tę formę opodatkowania, koniecznie sprawdź, jaka stawka obowiązuje dla Twojej branży. Poniżej znajdziesz kilka popularnych przykładów.

Jakie stawki ryczałtu dla programistów i branży IT?

Branża IT to jedna z grup zawodowych najczęściej wybierających ryczałt. Może to być korzystna forma opodatkowania, ale uwaga – ryczałt IT nie wygląda tak samo dla wszystkich podatników. W zależności od tego, na czym dokładnie polega Twoja działalność, może dla niej obowiązywać stawka 8,5% lub 12%.

Różnice między stawką 12% a 8,5% w sektorze IT

Co do zasady, programiści świadczący usługi związane z oprogramowaniem, w wyniku których powstaje program komputerowy, powinni zastosować stawkę 12%. Obowiązuje ona także dla:

• osób świadczących usługi związane z wydawaniem pakietów gier komputerowych, oprogramowania systemowego i użytkowego oraz innego software’u, z wyłączeniem produktów udostępnianych w trybie online;
•  osób świadczących usługi doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego oraz oprogramowania, jego instalowania, a także zarządzania siecią i systemami informatycznymi.

Czasami możliwe jest także zastosowanie niższej stawki – 8,5%. Jest to dostępne dla tych programistów i informatyków, którzy mogą zakwalifikować swoją działalność jako usługową. Interpretacje przeprowadzone przez organy skarbowe potwierdzają, że jest to możliwe dla przychodów uzyskiwanych z:

• projektowania stron internetowych lub aplikacji mobilnych (np. UX/UI Designer),
• udostępniania powierzchni reklamowej,
• modelowania danych.

W praktyce to, jakie stawki ryczałtu dla programistów dotyczą Twojego biznesu, zależy od faktycznego zakresu wykonywanych czynności. Zasady przypisania rodzaju działalności do stawki ryczałtu określa art. 12 Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne¹. Błędna klasyfikacja może przysporzyć Ci kłopotów z fiskusem, dlatego warto zdać się w tej kwestii na dobre biuro rachunkowe.

Ryczałt: budowlanka – roboty budowlane a usługi remontowe

Ryczałt bardzo często jest wybierany także przez przedstawicieli branży budowlanej. Zazwyczaj mogą oni korzystać ze stawki w wysokości 5,5%. Zgodnie ze wspomnianą wyżej Ustawą obowiązuje ona dla robót budowlanych. Przepisy nie określają jednoznacznie, czym są usługi budowlane, ale w celu ich zdefiniowania można się posłużyć Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU).

Rodzaje działalności związane z tzw. budowlanką można znaleźć w działach 41 (Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych), 42 (Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej) oraz 43 (Roboty budowlane specjalistyczne). W tym mieszczą się też usługi remontowe.

Wybierając ryczałt, budowlanka może sporo zaoszczędzić na podatku dochodowym. Trzeba jednak pamiętać, że ta forma opodatkowania nie pozwala na odliczanie kosztów, np. zakupu materiałów czy sprzętu. Dlatego wbrew pozorom nie zawsze jest opłacalna.

Ryczałt usługi – stawki dla inżynierów, lekarzy i doradców

Rozliczenie ryczałtem jest bardzo popularne także w sektorze usług – w tym wśród specjalistów różnych dziedzin działających na własny rachunek. Inżynierowie, lekarze czy doradcy często decydują się na tę formę opodatkowania. Obowiązują ich zazwyczaj wyższe stawki (14%, 15%, 17%), ale tego typu biznes często charakteryzuje się niskimi kosztami i wysokimi przychodami. W związku z tym ryczałt może być bardziej opłacalny od skali podatkowej czy podatku liniowego.

Wolne zawody na ryczałcie – stawki 14%, 15% i 17%

Pojęcie „wolny zawód” odnosi się do czynności wykonywanych osobiście i na własny rachunek, zazwyczaj wymagających konkretnych, wysokich kwalifikacji. Typowym przykładem przedstawiciela wolnego zawodu jest notariusz, doradca podatkowy czy agent ubezpieczeniowy. Definicję wolnego zawodu można znaleźć w art. 4 Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne². Art. 12 precyzuje natomiast, że dla przedstawicieli tychże zawodów obowiązuje stawka ryczałtu w wysokości 17%.

Niektóre typy działalności mogą się jednak rozliczać według niższych stawek:

• lekarz prowadzący praktykę – 14% (usługi w zakresie opieki zdrowotnej);
• architekt lub inżynier świadczący usługi projektowe – 14% (usługi architektoniczne i inżynierskie lub w zakresie specjalistycznego projektowania);
• doradca podatkowy, księgowy, prawnik, jeżeli świadczy usługi inne niż świadczone w ramach wolnego zawodu – 15% .

Warto mieć na uwadze, że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się prowadzenie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zleceń, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu. Jeśli zatem np. prowadzisz kancelarię prawną, w której pracujesz nie tylko Ty, ale też zatrudnieni adwokaci czy radcy prawni, nie obowiązuje Cię stawka dla wolnych zawodów.

Zmiany w ryczałcie dla usług i nowa definicja wolnych zawodów

Od 2022 r. obowiązuje też nowa definicja wolnych zawodów. Wyłączyła ona niektórych specjalistów (np. lekarzy, pielęgniarki, psychologów, tłumaczy, rzeczoznawców budowlanych, architektów), którzy teraz rozliczają się według stawek przypisanych wykonywanym przez nich usługom. Przykładowo w ramach zmian stawkę 14% przypisano m.in. usługom w zakresie opieki zdrowotnej czy usługom architektonicznym oraz inżynierskim.

Księgowość ryczałt, podatek dochodowy i składka zdrowotna

Jeśli chcesz mieć prostą księgowość, ryczałt może być dobrym wyborem dla Twojej firmy. Rozliczenia nie są skomplikowane, m.in. dlatego, że nie trzeba odliczać kosztów od przychodów. Nie ma też możliwości stosowania większości ulg. Podatek dochodowy płaci się od uzyskanego przychodu. Nie oznacza to jednak, że na przedsiębiorców nie czekają żadne pułapki. Trzeba pamiętać m.in. o:

• okładnej ewidencji przychodów,
• prawidłowym przypisaniu stawek,
• rozliczeniu składki zdrowotnej zależnej od progu przychodów.

Składka zdrowotna na ryczałcie wynosi 9% podstawy. Podstawa zależy natomiast od przychodów i stawki przeciętnego wynagrodzenia.

Składka wynosi:

• przy przychodach < 60 000 zł – 9% od kwoty 60% przeciętnego wynagrodzenia (461,66 zł w 2026 r.);
• przy przychodach 60 000 – 300 000 zł – 9% od kwoty 100% przeciętnego wynagrodzenia (769,43 zł w 2026);
• przy przychodach > 300 000 zł – 9% od kwoty 180% przeciętnego wynagrodzenia (1384,97 zł w 2026 r.).

Warto mieć na uwadze, że istnieje możliwość odliczenia składki zdrowotnej od przychodu, ale tylko do wyznaczonego limitu, który wynosi 50%. Oznacza to, że ryczałtowiec może odpisać od przychodu połowę zapłaconych w danym roku składek zdrowotnych.

Dowiedz się więcej: Składki ZUS w działalności gospodarczej

Kiedy ryczałt ewidencjonowany nie jest opłacalny?

Ryczałt ewidencjonowany może pomóc obniżyć należny podatek dochodowy, ale nie zawsze. Ta forma opodatkowania często traci sens, gdy:

• koszty stanowią dużą część przychodów,
• działalność wymaga drogich inwestycji,
•  stawka ryczałtu jest wysoka (15–17%).

Jeśli wydajesz dużo na sprzęt, podwykonawców lub leasing, inne formy opodatkowania mogą okazać się korzystniejsze. Każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Warto skorzystać w tym zakresie z profesjonalnej pomocy. Zapraszamy na bezpłatne konsultacje księgowe, jeżeli chcesz świadomie podejmować ważne decyzje dotyczące swojej firmy.

Źródła:

1. https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zryczaltowany-podatek-dochodowy-od-niektorych-przychodow-16832090/art-12
2. https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zryczaltowany-podatek-dochodowy-od-niektorych-przychodow-16832090/art-4